Steun ons en help Nederland vooruit

Inhoud

Levendige democratie

Overzicht
Levendige democratie

Een levendige democratie vraagt om actief burgerschap van alle Utrechters. Meedenken, meedoen en meebeslissen in je eigen stad moet mogelijk zijn voor iedereen. Wij vinden het belangrijk dat een diverse groep Utrechters bij de lokale democratie betrokken wordt, juist ook de groepen die niet als eerste hun stem of idee laten horen. Utrecht is van alle Utrechters. Dat is niet makkelijk en het gaat niet altijd zonder spanning. Wij zijn ervan overtuigd dat investeren in goede participatie zich terugbetaalt in betere en meer gedragen besluiten. De afgelopen jaren heeft Utrecht zich onder aanvoering van D66 ontwikkeld tot een open stad waar ruimte is voor initiatief. Hier gaan we mee verder. Democratische vernieuwing, transparantie, en durven experimenteren moet nóg meer in het DNA van het stadsbestuur en de gemeentelijke organisatie komen. Privacy, digitale veiligheid en de beste dienstverlening staan bovenaan onze agenda.

 

9.1 Utrecht maken we samen

 

D66 Utrecht wil:
-> nieuwe vormen van participatie en meer Stadsgesprekken organiseren
-> bewoners en buurten meer mogelijkheden geven om over hun omgeving en de
stad te beslissen
-> investeren in de Utrechtse journalistiek

De tijd dat de Utrechtse democratie alleen maar bestond uit eens in de vier jaar stemmen is voorbij. De komende jaren zijn er grote uitdagingen voor Utrecht, die niet alleen door ambtenaren, bestuurders en politici moeten worden besproken en opgelost. We hechten net zoveel waarde aan de meningen, ideeën en initiatieven van bewoners, ondernemers en organisaties. Dat betekent met volle kracht vooruit in het vernieuwen van de democratie.  

 

Geef initiatieven ruimte en vertrouwen

 

Utrechters weten vaak zelf het beste hoe hun omgeving mooier of beter kan. Er is veel eigen initiatief in Utrecht: van energiecoöperatie tot gezamenlijk groenbeheer, van taallessen voor vluchtelingen tot het zelf beheren van het buurthuis. De gemeente moet ruimte en vertrouwen geven en durven experimenten toe te laten. Ook als een experiment mislukt, kunnen we daarvan leren. Per initiatief moet gekeken wat nodig is: ambtelijke ondersteuning, een tijdelijke locatie, een netwerk, geld, materieel of soms alleen de vrijheid om het te proberen. Voor al deze initiatieven is, mede dankzij D66, het Initiatievenfonds opgericht. Dit fonds moet beter toegankelijk en bekender worden, met name in buurten waar er nog weinig gebruik van wordt gemaakt. Veel initiatiefnemers lopen nog steeds tegen beperkingen en bezwaren aan binnen de gemeentelijke organisatie. Daarom introduceren wij een ‘groene-golf-medewerker’ van de gemeente die een initiatief van begin tot einde helpt. Zo voorkomen we dat initiatiefnemers van het kastje naar de muur worden gestuurd.

 

Participatie verbreden en verbeteren

 

De gemeente maakt plannen altijd in samenspraak met inwoners, ondernemers en instellingen. Dankzij D66 kent Utrecht de Stadsgesprekken, waarin bewoners met elkaar en het stadsbestuur in gesprek gaan over belangrijke thema’s zoals energie, vluchtelingen of ouderenhuisvesting. Wij willen de Stadsgesprekken verbreden en verbeteren en deze, samen met nieuwe participatievormen, vaker organiseren. Dit hoeft niet altijd fysiek, maar kan ook digitaal of juist een combinatie van beide zijn. Om een divers publiek aan de Stadsgesprekken te laten deelnemen, zijn nieuwe vormen noodzakelijk. In aanloop naar de jaarlijkse Voorjaarsnota willen wij de Top van Utrecht organiseren. Een inhoudelijk én feestelijk evenement voor heel Utrecht waarin de stad en de politiek met elkaar in gesprek gaan. Tijdens de Top van Utrecht gaat het over de verantwoording over de besteding van het belastinggeld van het afgelopen jaar en de ambities en plannen voor het aankomende jaar.

 

Bewoners aan zet

 

De komende jaren moeten we de stap zetten om bewoners niet alleen te laten meepraten en meedenken, maar ook te laten meebeslissen. We moeten vaker het stuur uit handen durven geven. Bewoners moeten op wijk- en buurtniveau invulling kunnen geven aan hun omgeving. Iets dat nu maar in beperkte mate kan. Een blauwdruk voor alle wijken en buurten is niet de oplossing, daarvoor zijn de onderlinge verschillen te groot. De komende collegeperiode willen wij daarom experimenteren met substantiële buurtbegrotingen of -budgetten, waarbij bewoners zelf beslissen over de besteding van een deel van het geld voor hun buurt. Verder willen we in één of enkele wijken ervaring opdoen met de coöperatieve wijkraad die bestaat uit ingelote bewoners en een wijkpanel dat digitaal meedenkt. Deze wijkraad nieuwe stijl neemt zelf het initiatief in het bepalen van de prioriteiten voor de wijk. Tot slot willen we verder gaan met het Bewonersbod (waarmee bewoners publieke taken van de gemeente overnemen) en nieuwe buurtrechten invoeren, zoals het ‘recht op gebouwen en publieke ruimtes’. Om van deze beweging een succes te maken is het belangrijk dat de gemeente wijkgericht en als één geheel werkt, met zichtbare en benaderbare wijkwethouders.

 

Krachtige gemeenteraad

 

De vertegenwoordigende democratie en nieuwe vormen van directe democratie versterken elkaar. Een krachtige gemeenteraad is belangrijk om vrijheid, gelijkwaardigheid en het algemeen belang te bewaken. De werkwijze en communicatie van de Utrechtse gemeenteraad kan beter aansluiten bij de 21e eeuw. Wij introduceren een raadsinnovatieprogramma voor de komende periode. Onze eerste prioriteit is een veel gebruiksvriendelijkere en transparantere manier waarmee Utrechters bij de raad terecht kunnen om vragen te stellen, ideeën te delen of hun mening te geven. Via open raadsinformatie moet inzichtelijk zijn wat de stand van zaken in de besluitvorming over een onderwerp is en wat het stemgedrag van raadsleden is. Een tweede prioriteit is de rol van de raad in participatieprojecten, waarin zij – zeker met oog op de Omgevingswet – veel meer uitnodigend moet zijn.

Het college moet de komende vier jaar wendbaar zijn. Daarom willen wij dat het Coalitieakkoord 2018-2022 op hoofdlijnen wordt geschreven. De raad kan op deze manier de leiding nemen over haar eigen agenda. De constructieve manier waarop coalitie en oppositie samenwerken in Utrecht zetten wij graag voort.

 

Investeer in lokale journalistiek

 

Een goed werkende democratie kan niet zonder controle van de macht. Lokale journalistiek is daarom belangrijk, maar staat onder druk door overheidsbezuinigingen, snel veranderende technologieën en grote spelers die de advertentiemarkt domineren. Wij willen investeren in meer financiële slagkracht voor de Utrechtse journalistiek, met name voor onderzoeksprojecten. Samenwerking tussen nieuwsorganisaties met verschillende nieuwskanalen moet daarbij bevorderd worden. Wij juichen het toe wanneer Utrecht de handen ineen slaat met de provincie en de buurgemeenten om samen meer impact te kunnen hebben in het ondersteunen van de journalistiek. Ondersteunen betekent ook dat de gemeente informatievragen van journalisten snel en proactief beantwoordt. Uiteraard moet nooit de onafhankelijkheid van de journalistiek in het gedrang komen.

 

Regionale samenwerking

 

Vaak kunnen we onze impact vergroten, problemen beter aanpakken en kosten reduceren wanneer we samenwerken over gemeentegrenzen heen. Of dit nu is via de U10 met onze buurgemeenten, met de provincie Utrecht, de stad Amersfoort, het waterschap de Stichtse Rijnlanden of de Randstad-steden. Ons uitgangspunt hierbij is: als stad Utrecht wanneer het kan, samen wanneer het meerwaarde oplevert. Wij willen zware regionale instituten voorkomen. De democratische legitimiteit en controle van samenwerkingsverbanden en gemeenschappelijke regelingen door de Utrechtse gemeenteraad staan voorop.

 

9.2 Toegankelijke en vernieuwende gemeente

 

D66 Utrecht wil:
-> een gemeente die in begrijpelijke taal communiceert
-> een digitaal toegankelijke gemeente met dienstverlening op maat voor minder
digitaal vaardige Utrechters
-> innovatieve en gebruiksvriendelijke dienstverlening door de gemeente, met een
goede klantenservice
-> dat de gemeente bij het zoeken naar oplossingen gebruik maakt van de creativiteit
van bewoners en het bedrijfsleven

Wanneer je de gemeente nodig hebt of een vraag of klacht wilt delen, wil je dit snel en makkelijk kunnen doen. Dat geldt ook wanneer je diensten of producten van de gemeente moet afnemen, zoals een paspoort of vergunning. De afgelopen jaren is de ambtelijke organisatie stevig gereorganiseerd. Vrijwel alle ambtenaren zijn verhuisd naar het stadskantoor en nieuwe concepten zoals flexibel werken worden volop toegepast. Er zijn ook grote stappen gezet in het klantgericht werken en de organisatie staat er goed voor. Dat verdient een compliment. D66 wil volop voortgaan op deze weg.

 

Onbelemmerd toegang

 

De gemeente moet in normale en begrijpelijke taal met bewoners en ondernemers communiceren. Dit wordt taalniveau B1 genoemd. Iedereen moet onbelemmerd toegang kunnen hebben tot de overheid. Een deel van de Utrechters heeft hier moeite mee. Met name de steeds verdergaande digitalisering van de overheid zorgt ervoor dat mensen niet altijd geholpen worden op een manier die bij hen past. Juist wanneer lezen en schrijven – of e-mail en internet – moeilijk zijn, heb je recht op dienstverlening op maat.

Dit laat voor ons onverlet dat de gemeente verder moet gaan met de ingezette digitalisering, zolang bewoners die dat nodig hebben een beroep kunnen blijven doen op persoonlijke assistentie. Concreet willen wij dat Utrecht landelijk een voorloper is bij de invoering van de Digitale Agenda 2020.

 

Beste dienstverlening en klantenservice

 

De dienstverlening en klantenservice van de gemeente kan innovatiever en gebruiksvriendelijker. Voor een nieuw paspoort moet je nu twee keer langs bij de gemeente; waarom kan dit niet digitaal, met een mogelijkheid tot thuisbezorging? Je moet wat ons betreft met één druk op de knop online kunnen zien welke vergunningen er in je omgeving worden aangevraagd. De balie van de gemeente is open wanneer je zelf niet naar school of naar je werk hoeft. Gecombineerde afspraken met twee personen of voor twee verschillende zaken, moeten mogelijk zijn. De website www.utrecht.nl moet als visitekaartje van de gemeente nog beter en aantrekkelijker worden, ook voor bezoekers uit het buitenland. Hier horen volledige webtoegankelijkheid voor mensen met een (visuele) beperking en een goedwerkende chatfunctie bij. D66 wil dat ambtenaren voor bewoners en ondernemers beter vindbaar en bereikbaar zijn.

 

Slimmer werken

 

De gemeente Utrecht bezit en produceert veel data die inzicht geeft in de effectiviteit van het gevoerde beleid. Door deze data op een slimme manier aan elkaar te koppelen en inzichtelijk te maken, ontstaat informatie waarmee het mogelijk is sneller te sturen. Dit kan bruikbaar zijn om fietsendiefstal of huisjesmelkers tegen te gaan, maar ook in het verbeteren van de jeugdzorg of het in goede banen leiden van grote evenementen. Het frequent digitaal peilen van de mening en ideeën van bewoners en ondernemers biedt veel kansen. De pioniersfase van de afgelopen jaren moet nu doorgezet worden naar een standaard manier van werken. Zo maken we van Utrecht een smart city.  Het waarborgen van privacy is hierbij een belangrijke voorwaarde.

 

Innovatie

 

De afgelopen jaren zijn goede stappen gezet om de gemeente beter aan te laten sluiten bij de wereld buiten het Stadskantoor. Nu moeten we doorpakken. D66 wil een gemeente die innoveert en samen met het bedrijfsleven en bewoners bijdraagt aan nieuwe, onconventionele oplossingen. Denk aan oplossingen op het gebied van wonen, het klimaat, een gezonde stad, veiligheid en bereikbaarheid. Wij willen, in navolging van andere gemeenten en provincies, een Startup in Residence-programma instellen, waarin startende ondernemingen voor langere tijd binnen en met de gemeente werken aan Utrechtse antwoorden op maatschappelijke vragen.

 

Diverse gemeente

 

De gemeente heeft als vierde gemeente van Nederland en werkgever van 4.000 mensen met haar eigen handelen en intern beleid veel impact. Dat vraagt om  een vooruitstrevende gemeente. Zolang dit landelijk nog niet geregeld is, willen wij voor medewerkers van de gemeente het partnerverlof na de bevalling uitbreiden met minstens vijf dagen. Diversiteit en inclusie – maar ook verjonging – krijgen nu aandacht,  maar moeten veel meer een prioriteit zijn in het personeelsbeleid. De Utrechter moet zich kunnen herkennen in de medewerkers van de gemeente.

 

9.3 Privacy en transparantie zijn prioriteiten

 

D66 Utrecht wil:
-> dat Utrecht voorop loopt met de invoering van de nieuwe Europese privacyregels
-> dat de gemeente meer informatie uit eigen beweging openbaar maakt en de Wet
Open Overheid lokaal invoert
-> de gemeente laten kiezen voor open source software
Niet voor niets staat privacy in de Grondwet: iedereen heeft het recht om in de beslotenheid van zijn persoonlijke levenssfeer met rust te worden gelaten. Maar het gaat verder dan dat. Voor D66 is privacy een voorwaarde voor vrijheid, zelfbeschikking en creativiteit. Al te vaak blijkt dat onze privacy onder druk staat. Een gemeente die privacy waarborgt, transparant werkt en digitaal veilig is, is voor ons een prioriteit.

 

Bescherm privacy

 

Dankzij D66 heeft de gemeente inmiddels een openbaar register waarin alle datalekken vermeld worden. In mei 2018 worden strenge nieuwe Europese privacyregels van kracht. Wij willen dat Utrecht vooroploopt bij de naleving hiervan. Bij het ontwerp of de aankoop van nieuwe systemen door de gemeente, dient privacy vanaf het begin een uitgangspunt te zijn (ook wel privacy by design genoemd). Als het niet langer nodig is om bepaalde persoonsgegevens op te slaan, dan willen wij dat de betreffende systemen worden uitgeschakeld. Naast de verplichte ‘privacy impact assessments’, willen wij dat Utrecht ‘ethische impact assessments’ gaat uitvoeren op plekken waar met persoonsgegevens wordt gewerkt. Hiermee worden schadelijke maatschappelijke effecten door profiling voorkomen en gaan we vroegtijdig datadiscriminatie tegen. De gemeente moet altijd uitleg kunnen geven over de keuzes die tot stand zijn gekomen op basis van geautomatiseerde besluitvorming.

Wij willen de handhavende capaciteit van de gemeente ook inzetten voor de naleving van privacyregels, bijvoorbeeld om te zorgen dat Utrechters niet onrechtmatig in de openbare ruimte gefilmd worden door winkeliers of horeca-eigenaren.

 

Open data

 

Het vertrouwen in de overheid wordt groter en de democratische controle beter als de gemeente open en transparant werkt. Dankzij D66 kent Utrecht de eerste gemeentelijke informatiecommissaris. Wij willen dat de gemeente veel meer informatie uit eigen beweging openbaar maakt en nu al begint met de invoering van de Wet Open Overheid. Informatie die met publiek geld betaald is, moet voor iedereen beschikbaar komen als open data. Dit geldt ook voor informatie die in opdracht of met subsidie van de gemeente verzameld of gecreëerd is. Uiteraard zijn persoonlijke, vertrouwelijke en bedrijfsgevoelige gegevens hierop uitgezonderd. Wij willen dat data direct vanuit de gemeentelijke systemen als open data ontsloten worden, zonder tussenkomst van ambtenaren (ook wel open by design genoemd). De waarde van open data neemt toe wanneer meer gemeenten dezelfde datasets op een gestandaardiseerde wijze ontsluiten. D66 wil dat Utrecht in de regio een leidende rol op zich neemt als opendataknooppunt om andere gemeenten te helpen.

 

Transparantie

 

Voor een goede democratische controle is het belangrijk te weten wie toegang tot de macht heeft. Uiteraard vinden wij dat het college alle belangen moet afwegen voordat zij een besluit neemt. Toch heeft niet iedereen dezelfde toegang tot de leden van het college: professionele (lobby)organisaties hebben een voorsprong. Daarom willen wij dat de agenda’s van de burgemeester en wethouders openbaar worden. Ook zijn wij voorstander van het invoeren van een ‘lobbyparagraaf’ bij belangrijke collegebesluiten. Hierin wordt duidelijk welke bedrijven en belangenorganisaties invloed hebben gehad.

 

Digitale veiligheid

 

Door toenemende digitalisering en bijbehorende cyberdreigingen, is digitale veiligheid van groot belang. Wij willen dat de gemeente Utrecht investeert in het verbeteren van kennis en kunde binnen de organisatie op dit vlak, en dat het hart van de gemeentelijke informatiebeveiliging bestaat uit eigen medewerkers. De keten is uiteindelijk zo sterk als de zwakste schakel: D66 wil daarom investeren in trainingen en bewustwording over digitale veiligheid en privacy bij alle medewerkers van de gemeente. Digitaal veilig werken betekent ook dat de gemeente haar ICT-systemen zonder vertraging geüpdatet houdt en alleen nog software gebruikt die ondersteund wordt door updates. De gemeente past relevante beveiligingsstandaarden en best practices toe en wisselt informatie over digitale dreigingen uit met andere overheden. Utrecht moet standaard kiezen voor open source software, zodat de afhankelijkheid van leveranciers afneemt, tenzij er zwaarwegende argumenten zijn om dit niet te doen. Software die de gemeente zelf ontwikkelt, wordt in de regel vrijgegeven als open source.

D66 neemt uw privacy zeer serieus en zal informatie over u op een veilige manier verwerken en gebruiken.

Verkiezingsprogramma: Kansen voor alle Utrechters
Goed klimaat, Goed Wonen, Goed onderwijs: D66 krijgt het voor elkaar